Biomasa: co to jest i jak powstaje z niej energia
Biomasa to materia roślinna i zwierzęca, która się rozkłada: drewno, słoma, pellet i odpady organiczne. W Polsce, według stanu na październik 2026, biomasa pozostaje największym odnawialnym źródłem energii. Najnowsze dane GUS, za 2024 r., przypisują biomasie stałej 56,4% energii z OZE. Wykorzystuje się ją jednak głównie do wytwarzania ciepła w piecach i ciepłowniach. W produkcji prądu biomasa z biogazem ma tylko 4,8%.
W skrócie
Biomasa w skrócie: czym jest, ile daje i kiedy jest zielona
Skąd te liczby: udziały biomasy w energii i cieple z OZE pochodzą z rocznej publikacji GUS o energii odnawialnej. Udział w produkcji prądu liczymy z miesięcznych danych Agencji Rynku Energii. Definicje bierzemy z ustawy o OZE i rozporządzeń, a przepisy UE z dyrektywy o energii odnawialnej.
Aktualne dane
stan na- Biomasa stała w energii pozyskanej z OZE, 2024
- 56,4%
- GUS, „Energia ze źródeł odnawialnych w 2024 r.”, publikacja 2025-12-22; odczyt 2026-10-28
- Biomasa stała w produkcji ciepła z OZE, 2024
- 87,9%
- GUS, „Energia ze źródeł odnawialnych w 2024 r.”, publikacja 2025-12-22; odczyt 2026-10-28
- Prąd z biomasy stałej, 2024 (w tym współspalanie)
- 5 956 GWh
- GUS, tablica produkcji energii elektrycznej z OZE; współspalanie 1 175 GWh; odczyt 2026-10-28
- Biomasa i biogaz w produkcji prądu, 2025
- 4,8%
- Agencja Rynku Energii, „Energetyka w liczbach”, suma 12 miesięcy; odczyt 2026-10-28
- Moc osiągalna elektrowni na biomasę
- 912,8 MW
- Agencja Rynku Energii, stan na 2026-08-31; odczyt 2026-10-28
- Nowa definicja biomasy w ustawie o OZE od
- 2026-12-01
- Dz.U. 2026 poz. 1347, art. 41; odczyt 2026-10-28
Definicja
Co to jest biomasa? Prosto i według ustawy
Biomasa to materia roślinna i zwierzęca, która ulega biodegradacji, czyli z czasem sama się rozkłada. Drewno, słoma, zboże, obornik i resztki jedzenia to biomasa. Węgiel też powstał z roślin, ale miliony lat temu. Dlatego jest paliwem kopalnym, a nie biomasą.
Rośliny rosną dzięki słońcu i magazynują jego energię. Gdy palisz drewno, odzyskujesz energię, którą drzewo zbierało przez lata.
Czy biomasa to odnawialne źródło energii?
Tak, ustawa o OZE wymienia energię z biomasy w definicji odnawialnego źródła energii, obok wiatru i słońca. Biomasa się odnawia, bo na miejscu ściętego drzewa może wyrosnąć nowe. W Polsce biomasa stała dała w 2024 r. 56,4% energii pozyskanej z OZE.
Definicja biomasy w ustawie o OZE do 30 listopada 2026 r.
Ustawa o OZE definiuje biomasę w art. 2 pkt 3 tak:
„ulegającą biodegradacji część produktów, odpadów lub pozostałości pochodzenia biologicznego z rolnictwa, w tym substancje roślinne i zwierzęce, leśnictwa i związanych działów przemysłu, w tym rybołówstwa i akwakultury, przetworzoną biomasę, w szczególności w postaci brykietu, peletu, toryfikatu i biowęgla, a także ulegającą biodegradacji część odpadów przemysłowych lub komunalnych pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego”.
Mówiąc prościej: biomasa to to, co rośnie na polu i w lesie. Do tego to, co z roślin i zwierząt zostaje w przemyśle i w śmieciach. Obecna definicja wymienia z nazwy brykiet, pellet, toryfikat i biowęgiel.
Przepisy
Co się zmienia w definicji biomasy od 1 grudnia 2026 r.? Pięć grup zamiast listy paliw
Od 1 grudnia 2026 r. zacznie obowiązywać nowa definicja biomasy w ustawie o OZE, z nowelizacji Dz.U. 2026 poz. 1347. Nowa definicja dzieli biomasę na pięć grup. Obejmuje biodegradowalną część produktów, odpadów i pozostałości z rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa i akwakultury. Obejmuje też przemysł powiązany z tymi działami, odpady komunalne i przemysłowe oraz produkty z odzysku odpadów.
Dla domowego kotła definicja biomasy nie zmienia praktycznie nic. Drewno z lasu jest produktem leśnictwa, a pellet z trocin produktem przemysłu drzewnego, więc oba mieszczą się w nowym tekście. Nowelizację uchwalono 4 września 2026 r., a ogłoszono 16 października 2026 r.
Najważniejsza zmiana: nowa definicja biomasy nie wymienia już z nazwy pelletu ani brykietu, a dodaje produkty z odzysku odpadów.
| Element definicji | Do 30 listopada 2026 r. | Od 1 grudnia 2026 r. |
|---|---|---|
| Brykiet, pellet, toryfikat i biowęgiel | wymienione z nazwy jako przetworzona biomasa | nie są wymienione z nazwy |
| Produkty i substancje z odzysku odpadów | brak osobnej kategorii | nowa kategoria (lit. e) |
| Pozostałości z rolnictwa, rybołówstwa, akwakultury i leśnictwa | bez odesłania do innej ustawy | w rozumieniu ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (lit. c) |
| Odpady komunalne i przemysłowe | biodegradowalna część odpadów pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego | biodegradowalna część pochodzenia biologicznego odpadów i pozostałości (lit. d) |
| Drewno energetyczne, biogaz, biometan | osobne definicje | bez zmian |
Rodzaje
Co zalicza się do biomasy? Rodzaje biomasy
Do biomasy zalicza się drewno i odpady leśne, pellet i brykiet, słomę i rośliny energetyczne oraz biodegradowalną część odpadów. Te cztery grupy spotkasz w domowych kotłach, ciepłowniach, elektrowniach i biogazowniach.
Drewno i odpady leśne
Polana, gałęzie, kora, zrębki i trociny. To biomasa, którą palisz w kominku, kozie i kotle.
Pellet i brykiet
Sprasowane trociny i wióry. Mają mało wody i równy kształt, więc kocioł podaje je sam. Tak, pellet to biomasa.
Słoma i rośliny energetyczne
Słoma zbóż i rzepaku, wierzba energetyczna, resztki z przetwórni. Ustawa nazywa je biomasą pochodzenia rolniczego.
Odpady organiczne
Obornik, gnojowica, resztki jedzenia, osady ściekowe. Z mokrych odpadów powstaje biogaz.
Czy ekogroszek to biomasa? Nie
Ekogroszek to drobny węgiel kamienny, czyli paliwo kopalne, więc biomasą nie jest. Ustawa o OZE liczy jako biomasę tylko część, która ulega biodegradacji i ma pochodzenie biologiczne. Dlatego biomasą nie jest też plastik w odpadach.
Drewno energetyczne: które drewno liczy się w dużej elektrowni
Drewno energetyczne to drewno, które ze względu na wymiary albo wady nie nadaje się do przemysłu. Ustawa o OZE ma dla niego osobne pojęcie. Od 7 września 2025 r. progi podaje rozporządzenie ministra klimatu.
Drewno okrągłe musi być cienkie: mniej niż 5 cm średnicy bez kory albo 7 cm w korze. Musi też mieć co najmniej jedną wadę, na przykład krzywiznę, zgniliznę albo zwęglenie. Liczą się też gałęzie z wyrębu oraz kora, trociny i zrębki z tartaków. Pellet i brykiet też, gdy powstały wyłącznie z tych odpadów.
Duża elektrownia, która spali inne drewno, nie dostanie za ten prąd świadectwa pochodzenia. Ten podział dotyczy wsparcia dla instalacji większych niż mała instalacja OZE, a nie Twojego domowego pieca.
Bioenergia
Jak z biomasy powstaje energia? Główne drogi
Energia z biomasy powstaje głównie przez spalanie: ogień grzeje wodę, a para może jeszcze kręcić turbinę. Tak z drewna, pelletu czy słomy powstaje ciepło, a w elektrowni także prąd.
Druga droga to fermentacja: bakterie zamieniają mokrą biomasę w biogaz. Trzecia to paliwa ciekłe z roślin.
Bioenergia to wspólna nazwa ciepła, prądu i paliw wytworzonych z biomasy, biogazu i biopaliw.
Spalanie w kotle i ciepłowni
Najprostsza droga. Biomasa pali się w kotle, a ciepło płynie do grzejników albo sieci ciepłowniczej. W ciepłowniach zawodowych biomasa stała to 99,9% spalanego paliwa odnawialnego.
Współspalanie biomasy z węglem
Elektrownia węglowa dosypuje biomasę do węgla w tym samym kotle. Za odnawialną uznaje się tylko część energii wytworzoną z biomasy. W 2024 r. współspalanie dało 1 175 GWh prądu, około jednej piątej prądu z biomasy stałej.
Kogeneracja w elektrociepłowni
Para najpierw kręci turbinę, potem grzeje wodę dla miasta. Z tego samego paliwa powstają prąd i ciepło. Unijna dyrektywa zakazuje nowego wsparcia dla elektrowni, które z biomasy leśnej wytwarzają wyłącznie prąd (z nielicznymi wyjątkami).
Biomasa a biogaz: czym się różnią
Biogaz to gaz z fermentacji mokrej biomasy, a biomasę stałą się spala. Z obornika i resztek bakterie robią biogaz, który zasila silnik z generatorem. Z rzepaku i zbóż powstają z kolei biopaliwa ciekłe dla transportu.
W liczbach
Jaki udział ma biomasa w polskich OZE? Największy, choć prawie niewidoczny w prądzie
Biomasa stała dała w 2024 r. 56,4% całej energii pozyskanej w Polsce z OZE. To więcej niż wszystkie pozostałe odnawialne źródła razem, czyli 43,6%. Wiatr dał 14,7%, a słońce 11,1%.
W produkcji prądu obraz jest odwrotny. W 2025 r. biomasa z biogazem dała 4,8% produkcji energii elektrycznej. Wiatr dał 13,9%, a fotowoltaika 11,8%. Elektrownie na biomasę mają 912,8 MW mocy osiągalnej, a biogazownie 324,7 MW.
W 2024 r. biomasa stała dała Polsce więcej energii z OZE niż wszystkie pozostałe źródła odnawialne razem.
| Źródło | Udział | Wykres udziału |
|---|---|---|
| Biomasa stała (biopaliwa stałe) | 56,4% | |
| Energia wiatru | 14,7% | |
| Energia słoneczna | 11,1% | |
| Biopaliwa ciekłe | 8,0% | |
| Ciepło z pomp ciepła | 4,7% | |
| Biogaz | 2,8% | |
| Pozostałe (woda, geotermia, odpady komunalne i inne) | 2,3% |
Udział w pozyskaniu energii ze źródeł odnawialnych: prąd, ciepło i paliwa razem. „Pozostałe” to reszta do 100%.
Dlaczego biomasa daje tak mało prądu?
Biomasa daje mało prądu, bo w Polsce spala się ją głównie po to, żeby uzyskać ciepło. Biomasa stała daje 87,9% ciepła z OZE i 85,2% energii odnawialnej zużywanej w domach. Wiatr i fotowoltaika dają prąd, a nie ciepło.
Udział biomasy maleje
Udział biomasy stałej w energii z OZE spadł z 71,6% w 2020 r. do 56,4% w 2024 r. Szybko rosną słońce, wiatr i pompy ciepła. Produkcja prądu z biomasy stałej spadła w tym czasie z 6 933 do 5 956 GWh.
Pełny obraz wszystkich źródeł, od wiatru po wodę, znajdziesz w przeglądzie odnawialnych źródeł energii w Polsce.
Ekologia
Czy biomasa jest ekologiczna? Tak, jeśli las odrasta, a piec nie dymi
Biomasa jest ekologiczna wtedy, gdy pochodzi z odrastającego lasu albo z odpadów i spala się w nowoczesnym, niskoemisyjnym urządzeniu. Spalanie drewna wypuszcza CO2 tak samo jak spalanie węgla. Różnica polega na tym, że nowe drzewa mogą ten CO2 z powrotem pochłonąć. Trwa to jednak dziesiątki lat.
CO2 liczony jako zero, ale pod jednym warunkiem
W unijnym systemie handlu emisjami biomasa ma współczynnik emisji 0. Dotyczy to tylko paliwa, które spełnia kryteria zrównoważonego rozwoju z dyrektywy o energii odnawialnej. Elektrownia nie kupuje więc uprawnień do emisji za taką biomasę.
Kryteria zrównoważonego rozwoju
Obejmują instalacje na biomasę stałą od 7,5 MW mocy cieplnej, wcześniej od 20 MW. Wycinka nie może niszczyć lasów pierwotnych ani starych drzewostanów. Instalacja oddana do użytku po 20 listopada 2023 r. musi ograniczać emisje o co najmniej 80%.
Drewno najpierw do tartaku, potem do pieca
Unijna zasada kaskadowa ustala kolejność: najpierw wyroby z drewna, ponowne użycie i recykling, a dopiero potem energia. Państwa nie mogą dopłacać do energii z kłód tartacznych, pniaków i korzeni. Polskie przepisy o drewnie energetycznym idą w tym samym kierunku.
Smog z domowego pieca
Najwięcej szkód wyrządza mokre drewno w starym piecu, bo dymi i zostawia pył wokół domu. W 12 z 16 województw uchwała antysmogowa zakazuje palenia drewnem o wilgotności wyższej niż 20%. Nowe piece i kominki muszą spełniać unijne wymagania ekoprojektu.
W domu
Ogrzewanie domu biomasą: co sprawdzić, zanim kupisz kocioł
W domu biomasę spalasz w kominku, kozie, piecu kaflowym albo kotle na drewno lub pellet. Biomasa stała to wciąż główne odnawialne źródło energii w polskich domach: 85,2% energii z OZE zużywanej w gospodarstwach domowych w 2024 r.
Zanim kupisz kocioł na biomasę, sprawdź trzy rzeczy: uchwałę antysmogową, listę ZUM i wilgotność drewna. W 12 z 16 województw uchwała zakazuje palenia drewnem o wilgotności wyższej niż 20%. W programie Czyste Powietrze kocioł na biomasę musi być na liście ZUM. Kocioł kupiony bez tego sprawdzenia może kosztować Cię dotację.
Drewno w kominku i kotle
Suche drewno daje więcej ciepła i mniej dymu. Jak wybrać kocioł zasypowy i ile drewna spali w sezonie, opisujemy w poradniku o kotle na drewno.
Pellet w kotle automatycznym
Kocioł sam podaje pellet z zasobnika, więc obsługi jest mniej niż przy drewnie. Ile pelletu zużyje Twój dom, sprawdzisz w poradniku o piecu na pellet.
Dopłata do kotła na biomasę
Na kocioł na biomasę z listy ZUM możesz dostać dotację z programu Czyste Powietrze. Koszt kotła spełniającego wymagania ekoprojektu odliczysz też w ramach ulgi termomodernizacyjnej. Zasady opisujemy w artykule o dofinansowaniu wymiany pieca.
Prąd z OZE możesz mieć także w gniazdku. Sprawdź, co naprawdę kryje się za zieloną ofertą i który sprzedawca ją oferuje.
Słowniczek
Pojęcia z tej strony w prostych słowach
- Biomasa
- Biomasa to materia roślinna i zwierzęca, która ulega biodegradacji. Należą do niej drewno, słoma, pellet, obornik i biodegradowalna część odpadów.
- Biomasa stała (biopaliwa stałe)
- Biomasa stała to biomasa, którą się spala: drewno, zrębki, pellet, brykiet, słoma. GUS liczy ją jako biopaliwa stałe.
- Bioenergia
- Bioenergia to wspólna nazwa ciepła, prądu i paliw wytworzonych z biomasy, biogazu i biopaliw.
- Drewno energetyczne
- Drewno energetyczne to drewno, które ze względu na wymiary albo wady nie nadaje się do przemysłu. Tylko za prąd z takiego drewna duża elektrownia dostaje świadectwo pochodzenia.
- Współspalanie biomasy
- Współspalanie to spalanie biomasy razem z węglem w tym samym kotle elektrowni. Za energię odnawialną uznaje się tylko część wytworzoną z biomasy.
- Kogeneracja
- Kogeneracja to wytwarzanie prądu i ciepła naraz, w jednej elektrociepłowni, z tego samego paliwa.
Zanim dorzucisz do pieca
Pellet, drewno, słoma: o co jeszcze pytasz, gdy chodzi o biomasę?
Biomasa to materia roślinna i zwierzęca, która ulega biodegradacji. Należą do niej drewno, słoma, pellet, rośliny energetyczne, obornik i biodegradowalna część odpadów. Ustawa o OZE zalicza energię z biomasy do odnawialnych źródeł energii.
Do biomasy zalicza się cztery grupy: drewno i odpady leśne, pellet i brykiet, słomę i rośliny energetyczne oraz biodegradowalną część odpadów. Ta ostatnia obejmuje obornik, resztki jedzenia i osady ściekowe. Węgiel biomasą nie jest.
Tak. Obecna definicja w ustawie o OZE wymienia pellet z nazwy jako przetworzoną biomasę. Nowa definicja od 1 grudnia 2026 r. nie wymienia go już wprost. Pellet z drewna nadal się w niej mieści, bo to produkt przemysłu drzewnego.
Nie, ekogroszek to drobny węgiel kamienny, czyli paliwo kopalne. Ustawa o OZE uznaje za biomasę tylko tę część produktów, odpadów i pozostałości, która ulega biodegradacji i ma pochodzenie biologiczne. Węgiel tego warunku nie spełnia.
Od 1 grudnia 2026 r. ustawa o OZE dzieli biomasę na pięć grup produktów, odpadów i pozostałości pochodzenia biologicznego. Nowy tekst nie wymienia już z nazwy pelletu ani brykietu. Dodaje za to produkty i substancje z odzysku odpadów. Drewno i pellet w domowym kotle nadal mieszczą się w definicji.
Tak, ale tylko pod pewnymi warunkami. Drewno musi pochodzić z lasu, który odrasta, albo z odpadów. Duże instalacje muszą spełniać unijne kryteria zrównoważonego rozwoju. W domu liczy się suche drewno i sprawny piec, bo mokre drewno w starym piecu mocno dymi.
Głównie przez spalanie. Ogień w kotle grzeje wodę dla grzejników albo sieci ciepłowniczej. W elektrowni para z tego kotła kręci turbinę i powstaje prąd. Z mokrej biomasy bakterie robią biogaz, a z rzepaku i zbóż powstają biopaliwa ciekłe.
Tak. Ustawa o OZE wymienia energię z biomasy w definicji odnawialnego źródła energii, obok wiatru, słońca i wody. W Polsce to największe OZE: biomasa stała dała 56,4% energii z OZE w 2024 r.
To spalanie biomasy razem z węglem w kotle elektrowni węglowej. Za odnawialną uznaje się tylko część energii wytworzoną z biomasy. W 2024 r. współspalanie dało w Polsce 1 175 GWh prądu, około jednej piątej prądu z biomasy stałej.
Bo w Polsce biomasę spala się głównie po to, żeby uzyskać ciepło. Biomasa stała daje 87,9% ciepła z OZE i 85,2% energii odnawialnej zużywanej w domach. W produkcji prądu biomasa z biogazem miała w 2025 r. tylko 4,8%.